10 Apr
2007

Win voortaan altijd met Galgje spelen

Bijna iedereen kent het spelletje Galgje, waarbij je in zo weinig stappen een woord moet raden dat de ander bedacht heeft. Een herinnering aan je schooltijd, een leuk tijdverdrijf of een frustrerende bezigheid, het verschilt per persoon. Misschien heb je wel eens Galgje gespeeld met iemand die vrijwel altijd van je wint? Ik ben zo’n persoon en zal uitleggen hoe je Galgje steeds weer kunt winnen.

De spelregels zijn simpel: door letters te noemen die in het woord zitten, wordt het woord steeds verder zichtbaar, maar iedere genoemde letter die niet in het woord zit, is een bouwsteen voor de galg die de ander tekent. Na pakweg 10 tot 13 foute letters is de volledige galg getekend, inclusief hangend mannetje en dan heb je verloren.

Het woord raden

Om het Galgje-woord te raden, is het dus van belang om zoveel mogelijk goede letters te kiezen en zo weinig mogelijk foute letters. Dat klinkt logisch, maar hoe je dat nou precies aanpakt? Veel mensen weten dat de E de meest voorkomende letters in het Nederlands is, maar dan houdt het vaak al op. Er zijn echter een aantal zaken die je het doorslaggevende voordeel zullen geven.

Tip 1: Roep niet zomaar wat

De meest gemaakte fout is om in het begin maar wat letters te roepen en te hopen dat er een paar goed zijn, zodat je over het woord kunt gaan puzzelen. Met een beetje pech zul je veel waardevolle zetten verliezen en moet je met nog één Galgje-been voor de boeg hopen op een goede gok voor de laatste letters. Die positie moet je voorkomen. Maak weloverwogen keuzes voor letters. Ik pas altijd onderstaande tips toe voordat ik een letter raad. In het begin lijkt dat misschien tijdrovend, maar dit wordt snel een automatisme. Natuurlijk kun je het oefenen door Galgje tegen jezelf te spelen…

Tip 2: Hoe langer het woord, hoe makkelijker je het kunt raden

Lange woorden bevatten veel letters en vaak dus ook veel verschillende letters. Hoe meer letters uit het alfabet in het woord zitten, des te minder foute letters je kunt raden en des te kleiner de kans op een stukje galg. Simpele logica en statistiek. Daarnaast kan ik daaraan toevoegen: hoe meer letters, hoe meer van de onderstaande tips je kunt toepassen op het woord. Lange woorden weet ik regelmatig te raden zonder ook maar een streepje van de galg op het papier te krijgen.

Tip 3: Ga op zoek naar de eerste en laatste letter

Dit is soms een kwestie van geluk, maar deze letters zeggen vaak veel over het woord. Dat komt deels omdat het Nederlands een aantal vaste voor- en achtervoegsels heeft, zoals bijvoorbeeld aan-, af-, ont-, ver-, be-, her-, -ik, -ig, -en, -er, -ie en -iteit. Begint het woord bijvoorbeeld met een V, dan is de kans groot dat je de R ook zult vinden en die kan weer op andere posities voorkomen en daarmee gratis meer van het woord prijsgeven. Zorg dus dat je je van de aanhangsels bewust bent.

Tip 4: Kies veel voorkomende letters

Inderdaad, de E komt het meest voor in het Nederlands en is dus meestal een goede keus om mee te beginnen. Ook als hij niet voorkomt, ben je wat wijzer: er vallen héél veel woorden af. Maar dan? Welke woorden staan bijvoorbeeld vaak aan het begin van het woord? Zoals je kunt lezen bij Onze Taal, heb je met de letters S, B, K, V, A en O al 44% van de Nederlandse woorden afgedekt, een kans van 1 op 2! Wees schaars met de V en ook de B, die in totaal weinig voorkomen. Gebruik ook gerust de R, T en P.

Woorden eindigen met afstand het vaakst op de N, een belangrijke troef dus. Ook de letters R, T, G, L, S, D en K vind je vaak terug aan het eind van een woord. Een N komt overigens ook vaak op de voorlaatste positie voor, dan volgt vaak een D of G (-end en -ing). Kortom: de E, N, S en K zijn de meest voor de hand liggende keuzes om sleutelposities in het woord te onthullen. Vermijd verder zo lang mogelijk de Q, X en Y, die komen erg weinig voor.

Tip 5: Maak gebruik van vaste lettercombinaties

In het Nederlands heb je een aantal combinaties van letters die altijd of vaak samengaan. Zo zul je de letter Q altijd gevolgd zien worden door een U. Feitelijk is hierop één fatsoenlijke uitzondering, de Dikke van Dale vermeld het (leen)woord qat als enige woord zonder een U na de Q (meteen een goede Scrabble-tip!). Na qu- komt weer altijd een volgende klinker. Ook kan het voorkomen dat je een woord grotendeels hebt geraden, maar direct voor de U een letter niet weet te vinden. De Q kan dan uitkomst bieden.

In categorie Vaak Maar Niet Altijd: een H na de C en een I voor de J. Daarnaast is het bij Galgje verleidelijk om bij een gerade klinker aan te nemen dat het puntje er direct naast dus een medeklinker is. Er worden echter verrassend veel woorden gemaakt met de dubbele klinkers OE, IE, EI, UI, EU, AU, OU, IA, AI en OI. Zelfs AE, EA, IO, EO, UA en UO komen nog regelmatig voor en in heel exotische gevallen zul je combinaties met de Y tegenkomen (hyena, hockey). Ook zijn er natuurlijk langere opeenvolgingen van klinkers, denk aan leeuw, ooi, nieuw, silhouet of stagiair. Zet die aanname dus aan de kant en reken altijd op klinkercombinaties.

Tip 6: Denk aan onmogelijke lettercombinaties

Vooral nuttig als je op een kritieke positie nog een letter mist om het woord te kunnen raden. Met ook tip 1 in gedachten zul je met beleid op zoek moeten gaan naar de letters. Besef welke combinaties in het Nederlands niet voorkomen of zeer onwaarschijnlijk zijn, zoals bijvoorbeeld SCHK, PR- gevolgd door een medeklinker en andere combinaties. Verraderlijk zijn op het oog onmogelijke combinaties (noem eens een woord met de letters W en K direct achter elkaar?) die in bepaalde samenstellingen wel mogelijk zijn (schaduwkant).

Op bovengenoemde webpagina van Onze Taal kun je zien dat bepaalde letters vrijwel nooit aan het einde van een woord voorkomen: de Q, Z, V, C, X, Y, U en B komen met afstand het minst voor daar. Gebruik deze kennis om bij het raden van het woord vooral de andere letters te proberen, maar realiseer je dat er wel degelijk woorden bestaan die er wel op eindigen. Ik ben overigens benieuwd wie mij de 26 (of überhaupt 1) woorden kan noemen die eindigen op een Q? Dat moeten wel exotische woorden zijn, gezien de eerder genoemde eigenschap van deze letter.

Tip 7: Schat je tegenstander in

Denk je dat je tegenstander een zeer geoefende Galgje-speler, danwel taalspecialist is? Verwacht dan de geniepigste vondsten van hem! In het andere geval zul je vaak voor de hand liggende woorden voorgeschoteld krijgen en hoef je geen letters te verspillen die bij die geniepige vondsten horen.

Zelf het woord bedenken

Wanneer je bij het Galgje spelen de andere partij bent, is het doel om een woord te bedenken dat de ander niet raadt voordat hij aan de galg hangt. Hiervoor is eigenlijk één gouden tip:

Buit alle voorgaande tips omgekeerd uit!

Doordat je weet hoe een woord makkelijk te raden is, kun je beter op zoek naar woorden die hier precies tegenin gaan. Dus: bedenk korte woorden (minder letters dus meer kans op galgletters), met weinig voorkomende letters, zonder vaste lettercombinaties (maar mét klinkercombinaties die mensen vaak vergeten) en met onmogelijk geachte lettercombinaties.

Bijvoorbeeld: uil. De U wordt vaak als laatste klinker gekozen, maar als men al .i. ziet staan, zal men niet gauw verwachten dat er nog een klinker in het woord zit en zeker niet de U. Ook als eindelijk de L (niet zo veel voorkomend) geraden is, zal men eerst iedere mogelijke medeklinker proberen voor de eerste letter: bil, dil, gil, kil, pil, ril, sil, til, vil, en wil.

Verder is het in jouw belang als gewiekste Galgje-speler dat de galg uit zo weinig mogelijk onderdelen bestaat. De mensen die regel 1 overtreden zullen hierdoor het meest benadeeld worden. Stel dus voor om de galg te tekenen zonder de drie mogelijke steunbalken in de hoeken van hoofdbalken, normaal gesproken heeft de speler dan bij 10 fouten verloren (6 voor het mannetje, drie voor de galg en één voor het touw).

Mocht het met deze tips nog steeds niet lukken om te winnen met Galgje, speel dan deze versie eens.

Rubriek: Algemeen, Taal

4 Reacties op “Win voortaan altijd met Galgje spelen”

Reageer zelf
angelique

woord met 11 letters v l r n en 7 klinkers

a…ra.. (emnklui al geweest)

probeer vruchtenlimonadesiroopdopjesindustreëlefactorindustrieën
of fietsventieldopjesdraaier of mijn personlijke favoriet hyena